Enerji Terimleri Sözlüğü

AC: Alternatif (Dalgalı) akım anlamına gelmektedir. Genliği ve yönü zamana göre değişiklik gösterir. Santrallerde üretilen enerjinin sevkinde de AC kullanılmaktadır.

Açık Devre Gerilimi: Bu gerilim, hücre veya panelin standart test koşulları altında artı ve eksi çıkış uçları arasında herhangi bir yük yokken, yani herhangi bir akımın olmadığı anda ölçülen açık devre gerilimidir.

Açma Kesme Bedeli: Dağıtım şirketinin enerji kesme ve açma işlemlerine karşılık müşteriden aldığı bedeldir.

Ahşap: Yenilenebilir enerji kaynağı olarak “ahşap”; yakılıp ısı ve ışık ürettiğinden biyokütle tesislerinde elektrik enerjisi üretmek için kullanılır.

Aktif Enerji: Aktif gücün zaman ile çarpımından elde edilen elektrik enerjisidir. Ölçü birimi kWh olarak kabul edilir.

Aktif Enerji Bedeli: Elektrik şebekesinden iletilen aktif gücün zaman ile çarpımından elde edilen elektrik enerjisinin yalın bedelidir.

Aktif Güç: Şebekeden çekilen akım ile gerilim arasındaki açının kosinüsü ile akım ve gerilimin çarpılması durumunda oluşan güç bileşenidir.

Aracı Banka: Fatura ödeme ve teminat işlemlerinin yürütülmesi amacıyla piyasa katılımcıları tarafından kullanılan banka.

Avans Ödeme: Gün öncesi dengeleme kapsamında bir gün öncesinde ticareti yapılan elektrik enerjisine ilişkin fatura kesilmeksizin yayınlanan avans ödeme bildirimine istinaden gerçekleştirilen ödemedir.

Ayırıcı: Yük altında açma – kapama yapamayan, ancak enerji akış doğrultusunda sistemin kendisinden sonra gelen kısmını gerilimsiz bırakmaya yarayan cihazlara denir.

Azimuth Açısı: Belirlenen noktanın kuzey güney düzlemindeki açısı ve yatay düzlemde güneş-dünya hattının projeksiyonu

Bağlantı Gücü: Bir kullanım yerinin elektrik projesinde belirtilen kurulu gücün, kullanma faktörü ile çarpılması suretiyle hesaplanan güç miktarı.

Bağlantı Noktası: Piyasa katılımcılarının bağlantı anlaşmaları uyarınca iletim ya da dağıtım sistemine bağlandıkları saha noktalarıdır.

Bağlantı/ Sistem Kullanım Anlaşması: Üretim şirketi, otoprodüktor grupları, dağıtım şirketi yada tüketicilerin iletim sistemine yada dağıtım sistemine erişmelerini yada bağlantı yapmaları için ilgili kullanıcının özgü koşul ve hükümleri kapsayan anlaşma.

Bara: Aynı gerilimdeki fiderlerin bağlandığı iletken.

Belediye Tüketim Vergisi: Aktif Enerji ve Kayıp Kaçak Bedeli üzerinden ticarethaneden %5, sanayiden %1 oranında alınarak müşterinin bağlı olduğu belediyeye iletilen bedeldir.

Birim Satış Fiyatı: TEİAŞ’ın tedarikçiden satın alacağı 1 kWh elektrik enerjisi için ödeyeceği vergi, fon, masraflar vb. hariç birim satış fiyatıdır.

Blok Alış Teklifi: Gün öncesi piyasasına katılan piyasa katılımcılarının, bir sonraki günün birden fazla ardışık saati için geçerli, kapsadığı zaman dilimi için ortalama fiyat ve miktar bilgilerini içeren aktif elektrik enerjisi alış teklifleridir.

Blok Satış Teklifi: Gün öncesi piyasasına katılan piyasa katılımcılarının, bir sonraki günün birden fazla ardışık saati için geçerli, kapsadığı zaman dilimi için ortalama fiyat ve miktar bilgilerini içeren aktif elektrik enerjisi satış teklifleridir.

Bölgesel Yük Dağıtım Merkezi: İletim seviyesinin belli bir bölgesine ait üretim, iletim ve tüketim faaliyetlerini izleyen işletme manevralarının koordinasyonu ve kumandasını yürüten kontrol merkezi.

Brayton Döngüsü: Jet motorlarında kullanılan, termo dinamik döngüyü kullanan bir ısı motoru

BYTM: Bölgesel Yük Tevzi Merkezi

Çok Zamanlı Tarife: Günün belirlenmiş olan farklı zaman dilimlerinde tüketilen elektrik enerjisi için farklı fiyat uygulanan tarifedir. Gündüz dönemi: 06:00-17:00 Puant dönemi: 17:00 – 22:00 Gece dönemi: 22:00 – 06:00

Dağıtım Bağlantı Bedeli: Dağıtım şirketinin müşteriyi dağıtım şebekesine ilk kez bağlarken yaptığı masraflara karşılık aldığı bedeldir.

Dağıtım Bedeli: Dağıtım şirketinin hizmetlerine karşılık toplam elektrik tüketimi üzerinden tahakkuk eden bedeldir.

Dağıtım Bölgesi: Elektrik Piyasası Mevzuatı uyarınca bir dağıtım lisansında tanımlanan bölgeye verilen isimdir. Bir dağıtım şirketinin lisansında tanımlanan bölge olarak da bilinir.

Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişi: 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulan dağıtım lisansı sahibi şirketler ile dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiliklerdir

Dağıtım Sistemi Teknik Kaybı: Kayıp katsayıları hakkında EPDK kararı hükümlerine göre uygulanan dağıtım sistemi üzerindeki teknik enerji kaybıdır.

Dağıtım Sistemi: Bir dağıtım şirketinin belirlenmiş bölgesinde işlettiği ve/veya sahip olduğu elektrik dağıtım tesisleri ve şebekesidir.

Dağıtım Şirketi: Belirlenen bir bölgede elektrik dağıtımı ile iştigal eden tüzel kişidir.

Dağıtım: Elektrik enerjisinin gerilim seviyesi 36 kV ve altındaki hatlar üzerinden yapılan nakil işlemidir.

Değerleme Katsayısı: Piyasa katılımcılarından talep edilen nakit dışı teminatların TL karşılığının belirlenmesinde kullanılacak katsayıdır.

Dengeden Sorumlu Grup: Piyasa katılımcılarının, piyasa işletmecisine bildirmek suretiyle oluşturdukları gruptur. Burada grup içerisinden bir piyasa katılımcısı, grup adına denge sorumluluğuna ilişkin yükümlülükleri üstlenmektedir.

Dengeden Sorumlu Taraf: Dengeden sorumlu grupta mali sorumluluğu, dengeden sorumlu grup adına üstlenen veya herhangi bir dengeden sorumlu gruba dâhil olmayan piyasa katılımcısıdır.

Dengeleme Birimi: Dengelemeye katılabilecek bir üretim veya tüketim tesisini ya da üretim veya tüketim tesisinin bir bölümüdür.

Dengeleme Güç Piyasası: Arz ve talebin gerçek zamanlı olarak dengelenmesi amacına hizmet etmek üzere, 15 dakika içerisinde gerçekleştirilebilen çıkış gücü değişimi ile elde edilen yedek kapasitenin alış-satışının gerçekleştiği ve sistem işletmecisi tarafından işletilen organize toptan elektrik piyasasıdır.

Dengeleme Mekanizması: İkili anlaşmaları tamamlayıcı nitelikte ve gün öncesi dengeleme ile gerçek zamanlı dengelemeden oluşan faaliyetlerdir.

Dengeleme: Elektrik enerjisi arz ve talebini dengede tutmak amacıyla yürütülen faaliyetlerdir.

Elektrik Enerjisi Fonu: Enerji sektöründe yapılacak araştırma, geliştirme, etüd, proje ve denetim faaliyetlerine destek sağlamak amacıyla Aktif Enerji ve Kayıp Kaçak Bedeli üzerinden % 1 oranında alınarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na iletilen bedeldir.

Elektrik Piyasası Mevzuatı: Elektrik piyasasına ilişkin Kanun, yönetmelik, tebliğ, genelge, kurul kararları ile ilgili tüzel kişilerin sahip olduğu lisans veya lisansları belirleyen mevzuattır.

Enerji Fonu Bedeli: Elektrik Piyasası Kanunu 11. maddesinde değişiklik yapılmasına dair 5784 sayılı kanun ve 09.07.2008 kabul tarihli değişikliğe göre indirimli perakende elektrik enerjisi satış bedeli üzerinden alınan paydır.

Enterkonnekte Sistem: Kullanıcı devreleri hariç olmak üzere, iletim sisteminin 380kV ve 154kV elemanları.

ENTSO-E: Avrupa Elektrik İletim Sistemi İşletmecileri Ağı.

EPDK: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu.

Esnek Satış Teklifi: Gün öncesi dengeleme faaliyetlerine katılan piyasa katılımcılarının, bir sonraki gün için, belirli bir saat ile ilişkili olmayan, saatlik aktif elektrik enerjisi satışına ilişkin sunmuş oldukları tekliflerdir.

Eşleştirme: Bir teklif bölgesi ya da belirli teklif bölgelerinden oluşan bir bölgede, ilgili bölgede yer alan teklif bölgeleri için gün öncesi piyasasına sunulmuş olan saatlik alış-satış teklifleri dikkate alınarak, söz konusu bölge için arz ve talep eğrilerinin çizilerek, eğrilerin kesişim noktasının belirlenmesi işlemidir.

Fatura Dönemi: Bir takvim ayının ilk günü saat 00.00’da başlayıp, aynı ayın son günü saat 24:00’de biten süreyi ifade eder.

Fider: Bir merkez barasından müşteri veya müşteriler grubuna enerji taşıyan hat veya kablo çıkışı.

Fiyat Bölgesi: Dengeleme güç piyasası kapsamında bir uzlaştırma dönemi için aynı saatlik marjinal fiyata sahip teklif bölgelerinin tamamıdır.

Fliker: Yükteki dalgalanmalar nedeniyle ortaya çıkan ve aydınlatma armatürlerinde kırpışmaya yol açarak rahatsızlık hissi yaratan 50 Hertz altındaki gerilim salınımları.

Frekans: Sistemdeki alternatif akımın Hertz olarak ifade edilen bir saniyedeki devir sayısı (50 Hz).

Gerçek Zamanlı Dengeleme: Aktif elektrik enerjisi arz ve talebini gerçek zamanlı olarak dengede tutmak amacıyla, sistem işletmecisi tarafından yürütülen faaliyetlerdir.

Güç Faktörü: Aktif gücün, görünen (reaktif) güce oranı.

Gün Öncesi Dengeleme: Sistemdeki arz ve talebin dengelemesi amacıyla gerçekleştirilen gün öncesi planlama ya da gün öncesi piyasasına ilişkin faaliyetlerdir.

Gün Öncesi Fiyatı: Gün öncesi planlama kapsamında belirlenen sistem marjinal fiyatlarını ya da gün öncesi piyasasında belirlenen nihai piyasa takas fiyatlarıdır.

Gün Öncesi Piyasası Fiyatı: Nihai piyasa takas fiyatıdır.

Gün Öncesi Piyasası Katılım Anlaşması: Piyasa katılımcısının gün öncesi piyasasına katılımı ile Piyasa İşletmecisinin gün öncesi piyasasının işletimine ilişkin koşul ve hükümlerin yer aldığı standart anlaşmadır.

Gün Öncesi Piyasası Teklifleri: Gün öncesi piyasasına katılan piyasa katılımcılarının sundukları saatlik alış-satış teklifleri, blok alış-satış teklifleri ve esnek satış teklifleridir.

Gün Öncesi Piyasası: Bir gün sonrası teslim edilecek uzlaştırma dönemi bazında elektrik enerjisi alış-satış işlemleri için kurulan ve Piyasa İşletmecisi tarafından işletilen organize toptan elektrik piyasasına verilen isimdir.

Gün Öncesi Planlama Modülü: Gün öncesi planlama kapsamında, sistem marjinal fiyatlarının belirlenmesi ve gün öncesi programının oluşturulması fonksiyonlarını dengeleme maliyetlerini en aza indirecek şekilde gerçekleştirme amacıyla Piyasa İşletmecisi ve sistem işletmecisi tarafından kullanılan, PYS kapsamında yer alan yazılım modüldür.

Gün Öncesi Planlama: Gün öncesi piyasasının devreye gireceği zamana kadar, bir gün sonrasına yönelik olarak öngörülen saatlik talebin gün öncesinden dengelemesi amacıyla Piyasa İşletmecisi koordinasyonunda yürütülen faaliyetlerdir.

Gün Öncesi Programı: Gün öncesi dengeleme faaliyetleri sonucunda, bir gün sonrası için oluşturulan ulusal ölçekli üretim/tüketim programıdır.

Gün Öncesi Sistem Alış Teklifleri: Gün öncesi dengeleme faaliyetleri kapsamında sunulan saatlik ve blok alış tekliflerdir.

Gün Öncesi Sistem Satış Teklifleri: Gün öncesi dengeleme faaliyetleri kapsamında sunulan saatlik, blok ve esnek satış tekliflerdir.

Harmonik: Doğrusal olmayan yükler veya gerilim dalga şekli ideal olmayan generatorlerden dolayı bozulmaya uğramış bir alternatif akım veya gerilimde ana birleşen frekansının tam katları frekanslarda oluşan sinusoidal birleşimlerin her biri.

Hava Kütlesi: Direkt Güneş radyasyonunun seyrinde atmosferden itibaren izlediği yolun uzunluğu

Havasız Tüplü Kollektörler: Tüp ve soğurucu arasında havası alınmış bir cam tüp kullanan kollektör

Hat: Elektrik enerjisini taşıyan iletkenlerden oluşan tesis.

Hidroelektrik Santrali: Bir miktar yükseklik kazandırılmış suyun potansiyel enerjisine hidrolik enerji denir. Bu enerjinin elektrik enerjisine dönüştürüldüğü tesislere genel ismiyle hidroelektrik santral denir.

İkili Anlaşmalar: Gerçek veya tüzel kişiler ile lisans sahibi tüzel kişiler arasında veya lisans sahibi tüzel kişilerin kendi aralarında özel hukuk hükümlerine tabi olarak, elektrik enerjisinin alınıp satılmasına dair yapılan ticari anlaşmalara verilen isimdir.

İletim Bağlantı Bedeli: TEİAŞ’ın müşteriyi iletim şebekesine ilk kez bağlarken yaptığı masraflara karşılık aldığı bedeldir.

İletim Bedeli: TEİAŞ’ın hizmetlerine karşılık toplam elektrik tüketimi üzerinden tahakkuk eden bedeldir.

İletim Kapasitesi: İletim sisteminin herhangi bir noktasından gönderilebilen/alınabilen megavat cinsinden (MW) elektrik enerjisi güç miktarıdır.

İletim Sistemi Konfigürasyonu: İletim sistemine verilen ya da iletim sisteminden çekilen elektrik enerjisinin hesaplanması için dikkate alınacak sayaçlar, sayaçların veriş ya da çekiş açısından hangi yönde olduğu ve sayaçlara uygulanacak kayıp katsayıları gibi bilgileri içeren hesaplama kurallardır.

İletim Sistemi: Elektrik iletim tesisleri ve şebekesine verilen genel isimdir.

İletim: Elektrik enerjisinin gerilim seviyesi 36 kV üzerindeki hatlar üzerinden nakline denir.

İndirimli elektrik kullanımı: Serbest tüketici statüsündeki tüketicilerin özel elektrik tedarik şirketleri aracılığıyla aldıkları elektrik hizmetidir. Aboneler elektriği Tedaş birim fiyat üzerinden indirimli kullanır.

İtibari Bağlantı Noktası: Kurum tarafından hazırlanan ve EPDK tarafından onaylanarak yürürlüğe giren Kayıp Katsayıları Hesaplama Metodolojisine İlişkin Usul ve Esaslarda kayıpların hesaplanmasında kullanılan itibari noktadır.

Kaplama Tabaka: Güneş enerjisinin sera etkisiyle sıkışmasını engellemek için kollektörün soğurucu tabakasına kaplanan transparan materyal

Kadmiyum Sülfür: Kadmiyum metalinden elde edilen, sarı-portakal renge sahip kimyasal alaşım. Yarı iletken olarak Kadmiyum Sülfür her zaman n-tipi’dir.

Kayıp Kaçak Bedeli: Elektrik şebekesinde ortaya çıkan teknik ve teknik olmayan kayıpların karşılanması için dağıtım şirketi tarafından tahakkuk ettirilen bedeldir.

Kesici: Yük altında veya arıza durumlarında elektrik devrelerini açmak/ kapamak için kullanılan cihaz.

Kesinleşmiş Gün Öncesi Üretim/ Tüketim Programı (KGÜP): Bir uzlaştırmaya esas veriş-çekiş biriminin bağlı olduğu dengeden sorumlu tarafın yükümlülüklerine ve gün öncesi dengeleme sonucuna bağlı olarak bir sonraki güne ilişkin gerçekleştirmeyi öngördüğü ve sistem işletmecisine dengeleme güç piyasasının başlangıcında bildirdiği üretim ya da tüketim değerleridir.

Kısıt Yönetimi: İletim sisteminde oluşan veya oluşması öngörülen kısıtların giderilmesine ilişkin yöntemlerdir.

Kısıtsız Piyasa Takas Fiyatı (KPTF): Belli bir saat için, gün öncesi piyasasında tüm teklif bölgeleri için sunulan alış-satış tekliflerinin eşleştirilmesi sonucunda belirlenen saatlik elektrik enerjisi alış-satış fiyatıdır.

Kollektör: Güneş radyasyonunu yakalayan ve onu enerjinin kullanılabilen herhangi bir tipine çevirebilen tüm cihazlar.

Kollektor Akış Faktörü: Kollektör tarafından sağlanan enerjinin, kollektörde bulunan soğurucunun ortalama akışkan sıcaklığının akışkan giriş sıcaklığına eşit olması durumunda sağladığı enerjiye oranı

Kollektör Eğim Açısı: Kollektörün açıklık düzleminin yatay düzleme göre yaptığı açı

Kollektör Verimliliği: Kollektör tarafından sağlanan enerjinin, kollektöre yansıyan enerjiye oranı

Kollektör Verimlilik Faktörü: Kollektör tarafından sağlanan enerjinin, kollektörde bulunan soğurucunun ortalama akışkan sıcaklığında çalışması sonucunda sağladığı enerjiye oranı

Kovuk Alıcısı: Güneş radyasyonunun bir yada daha fazla açıklıktan içeride bulunan ısı soğurucu yüzeylerde soğurulması için girmesini sağlayan giriş noktasındaki kovuk şeklindeki alıcı.

Kuranportor: Yüksek gerilim şebekesinde iki veya daha fazla istasyon arasında yüksek gerilim hatları üzerinden haberleşmeyi sağlamaya yönelik elektronik cihaz.

Lisans: Tüzel kişilere piyasada faaliyet gösterebilmeleri için ilgili mevzuat uyarınca kurul tarafından verilen izin

Lot: Uzlaştırmaya esas ikili anlaşmalar ile gün öncesi piyasası kapsamında tekliflerin bildirilmesi amacıyla kullanılan ve 0,1 MWh’e eşdeğer enerji miktarını ifade eder.

Manevra: Sistemin çeşitli kısımlarını devreye almak ve çıkarmak için kesiciler ve ayırıcılarla yapılan işlemler.

Merkezi Uzlaştırma Bankası Anlaşması: Piyasa işletmecisi ile merkezi uzlaştırma bankası arasında imzalanacak ve tarafların teminat yönetimi ve ödemelere ilişkin görev ve sorumluluklarını içeren anlaşmadır.

Merkezi Uzlaştırma Bankası: Piyasa katılımcıları arasındaki bu Yönetmelik kapsamındaki ödeme ve teminata ilişkin işlemleri yürütmesi amacıyla Piyasa İşletmecisi ve piyasa katılımcıları tarafından kullanılan bankadır.

Merkezi Uzlaştırma Bankası-Katılımcı Anlaşması: Piyasa İşletmecisi tarafından hazırlanarak, piyasa katılımcıları ile merkezi uzlaştırma bankası arasında teminat yönetimi ve nakit takas hizmetlerine ilişkin olarak imzalanacak olan anlaşmadır.

Milli Yük Tevzi Merkezi (MYTM): TEİAŞ bünyesinde yer alan ve elektrik enerjisi arz ve talebinin gerçek zamanlı olarak dengelenmesinden ve sistem işletiminden sorumlu merkezi birimdir.

Müşteri: Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşmalar yoluyla hizmet alan tüketici.

Nihai Birim Satış Fiyatı: Tarifeler yönetmeliğinde tanımlanan şekliyle perakende satış fiyatı hariç, diğer tüm bedel, vergi, fon ve masrafın (örneğin sistem kullanım bedeli, enerji fonu, TRT payı, elektrik tüketim vergisi, KDV) eklenmesi ile hesaplanacak olan birim satış fiyatıdır.

Nihai Piyasa Takas Fiyatı (NPTF): Belli bir saat ve belli bir teklif bölgesi için, teklif bölgeleri arasındaki iletim kısıtları dikkate alınarak belirlenen saatlik elektrik enerjisi alış-satış fiyatıdır.

Organize Toptan Elektrik Piyasası: Elektrik enerjisi, kapasitesi ya da bunların türev ürünlerinin toptan alış-satışının gerçekleştirildiği ve piyasa ve/veya sistem işletmecisi tarafından işletilen gün öncesi piyasası, dengeleme güç piyasası, yan hizmetler gibi elektrik piyasalarına verilen isimdir.

Orta Gerilim: 36kV ile 1kV arası sözleşme gücüne verilen isimdir.

Otomatik Sayaç Okuma Sistemi (OSOS): Sayaç verilerinin otomatik olarak uzaktan okunabilmesi, verilerin merkezi bir sisteme aktarılması, doğrulanması, eksik verilerin doldurulması, verilerin saklanması ve ilgili taraflara istenilen formatta sunulması amacıyla, TEİAŞ ve dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından kurulacak olan ve gerekli yazılım, donanım ve iletişim altyapısını kapsayan sistemdir.

Otoprodüktör: Esas olarak kendi elektrik enerjisini ihtiyacını karşılamak üzere elektrik üretimi ile iştigal eden tüzel kişi.

Otoprodüktör Grubu: Esas olarak ortaklarının elektrik enerjisi ihtiyacını karşılamak üzere elektrik enerjisi üretimi ile iştigal eden tüzel kişi.

Ölçüm Sistemi: Sayaçlar, ilgili iletişim teçhizatı, ölçü trafoları (gerilim ve akım trafoları), ve kabloları içeren ölçüm teçhizatının tümüdür.

Perakende Satış Hizmet Bedeli: Tedarik Şirketlerinin müşterilere sağladıkları faturalama ve tahsilat hizmetleri ile tüketici hizmetleri merkezi aracılığıyla verdikleri hizmetlere karşılık belirlenen bedeldir.

Piyasa: Üretim, iletim, dağıtım, perakende satış hizmetleri ithalat ve ihracat dahil olmak üzere elektrik enerji ve kapasite alım satımı veya ticareti faaliyetleri ile bu faaliyetlere ilişkin işlemlerden oluşan elektrik enerji piyasası.

Piyasa İşletmecisi: Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi.

Piyasa Katılım Anlaşması: Gün öncesi piyasası hariç olmak üzere, piyasa katılımcısının dengeleme mekanizmasına katılımı ile piyasa işletmecisi ve sistem işletmecisinin dengeleme mekanizmasının işletimine ilişkin koşul ve hükümlerin yer aldığı standart anlaşmadır.

Piyasa Katılımcısı: Yönetmelikte tanımlanan lisans sahibi tüzel kişilerdir.

Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi (PMUM): Görev ve sorumlulukları kanunda ve yönetmelikte belirlenen ve gün öncesi planlama/gün öncesi piyasası ve uzlaştırmayı çalıştırmakla görevli birimdir.

Piyasa Yönetim Sistemi (PYS): Dengeleme mekanizması ve uzlaştırmaya ilişkin işlemlerin yürütülmesi amacıyla, piyasa işletmecisi, sistem işletmecisi, piyasa katılımcıları ve sayaçların okunmasından sorumlu iletim ve dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerin kullanımına sunulan ve küçük istemci yapısında çalışan uygulamalardır.

Primer Frekans Kontrol Kapasitesi: İşletme yedeğinin, türbin hız regülatörlerinin otomatik olarak kullanılarak sistem frekansını normal regülasyon aralığında tutmak için kullanılan ve bu işlem için yeterli olacak şekilde seçilen kısmıdır.

PSH: Perakende satış hizmet bedeli

Radyasyon Demeti: Belirlenen yüzeye gelen radyasyon ve güneşin disk gibi gözlemlenen görüntüsünden çıkarılan 3 düzlemin o yüzeyde oluşturduğu açı

Reaktif Bedeli: Reaktif enerji uygulamasına tabi olan müşteriler için reaktif enerjiye ilişkin olarak belirlenen sınırların aşılması durumunda dağıtım şirketi tarafından alınan bedeldir.

Reaktif Enerji: Elektrik devrelerinde, akımla gerilimin aynı fazda olmaması sebebiyle kaybedilen enerji miktarıdır.

Reaktif Güç: Elektrik akımının gerilime göre 90° faz farklı, iş görmeyen ve kVAr birimi ile ölçülen güç

Sayaç Okuma Bedeli: Dağıtım şirketlerinin sayaç okuma hizmetlerine karşılık aldığı bedeldir. Bu bedel tüm dağıtım sistemi kullanıcıları için abone grubu ve bağlantı durumu dikkate alınarak okuma başına belirlenmektedir.

Satış Bedeli: Taraflarca üzerinde mutabık kalınan birim satış fiyatı ile ilgili tüketim dönemine ait satış miktarının çarpılması sonucu hesaplanacak olan toplam bedeldir.

Sekonder Frekans Kontrol Kapasitesi: İşletme yedeğinin, frekans kontrolü amacı ile kullanılan primer frekans kontrol yedeğinin serbest kalması, frekansın nominal değerine geri dönebilmesi ve komşu elektrik şebekeleriyle olan toplam elektrik enerjisi alışverişinin programlanan düzeyde tutulabilmesinin sağlanması için, sekonder kontrol sistemi vasıtasıyla kullanılan ve bu işlem için yeterli olacak şekilde seçilen kısmıdır.

Serbest Tüketici: EPDK tarafından belirlenen serbest tüketici limitinden daha fazla elektrik kullanımı olan abonelere Serbest Tüketici denir. Bu kişiler elektrik tedarikçisini seçme ve indirimli elektrik hakkına sahiptir.

Serbest Tüketici Limiti: Serbest tüketici statüsüne geçebilmek için EPDK tarafından belirlenmiş elektrik enerjisi tüketim miktarı.

Seri Kapasitör: Seri bulunduğu hatta, empedansı düşürerek sistem stabilitesini arttırmak üzere kurulan kapasitör grubu.

Seri Reaktör: Bağlı bulunduğu fiderde akımı sınırlamak için kullanılan sargı.

Sistem Alış Talimatı: Gün öncesi planlamaya katılan piyasa katılımcılarının sistem alışları için ilgili piyasa katılımcılarına sistem işletmecisi ya da Piyasa İşletmecisi tarafından yapılan bildirimlerdir.

Sistem Alış Teklif Fiyatı: Gün öncesi dengeleme faaliyetlerine katılan piyasa katılımcılarının sistemden alış için talep ettikleri birim fiyatlardır.

Sistem Alış Teklif Miktarı: Gün öncesi dengeleme faaliyetlerine katılan piyasa katılımcılarının ilgili dengeleme biriminde yapmayı teklif ettiği üretim azalması ya da tüketim artış miktarı ifade eder.

Sistem Dengesizlik Fiyatı: Uzlaştırma dönemi bazında belirlenen piyasa katılımcılarının denge sorumluluklarından kaynaklanan enerji dengesizliklerine uygulanan fiyattır.

Sistem Marjinal Fiyatı: Sistem yönünün enerji açığını göstermesi halinde yük alma teklif fiyatlarının en düşüğünden, sistem yönünün enerji fazlasını göstermesi halinde yük atma teklif fiyatlarının en yükseğinden başlanılmak üzere, dengeleme güç piyasası kapsamında verilen tüm talimatlar dikkate alınarak belirlenen net talimat hacmine tekabül eden teklif fiyata denir.

Sistem Satış Talimatı: Gün öncesi dengeleme faaliyetlerine katılan piyasa katılımcılarının sistem satışları için ilgili piyasa katılımcılarına sistem işletmecisi ya da Piyasa İşletmecisi tarafından yapılan bildirimlerdir.

Sistem Satış Teklif Fiyatı: Gün öncesi dengeleme faaliyetlerine katılan piyasa katılımcılarının sisteme satış için talep ettikleri birim fiyatlardır.

Sistem Satış Teklif Miktarı: Gün öncesi dengeleme faaliyetlerine katılan piyasa katılımcılarının ilgili dengeleme biriminde yapmayı teklif ettiği üretim artışı ya da tüketim azalma miktarlarıdır.

Soğurma Çarpanı: Soğurma çarpanı, emilmiş gelen radyasyonun, gelen radyasyona oranıdır. Emicilik kapsamda değişikliğe yol açan tüm materyallerin yarattığı sonuçtur.

Soğurum Kliması: Büyük bir şaft girdisine ihtiyaç duymadan soğurma ve salma işlemi esnasında bir serinleme efektine ulaşma.

Soğurucu: Güneş Kolektörünün içinde güneşten gelen radyasyonu olabildiğince fazla toplayan ve yakalayan parça. Isı transferi sağlayan akışkan soğurucudan yada soğurucuya eklenen kanallardan akması

Şalt Sahası: Bağlantı elemanlarının bulunduğu saha.

Şönt Kapasitör: Reaktif güç üreten, sisteme paralel bağlı kondansatör grubu.

Şönt Reaktör: Bağlı bulunduğu hat, transformatör ve baradan reaktif güç çeken ve gerilim düşürmek için kullanılan sargı.

Talep Kontrolü: Üretim kapasitesinin yetersiz olması durumunda talebi düşürmek için, Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğinde belirtilen esaslar çerçevesinde TEİAŞ ve kullanıcılar tarafından uygulanan hizmetlerdir.

Talep Tahmini: Sistem işletmecisi tarafından günlük olarak yayımlanan, saatlik tüketim öngörülerine verilen isimdir.

Talimat Etiketi: Sistem işletmecisi tarafından gün öncesi planlama ve/veya dengeleme güç piyasasında piyasa katılımcılarına yük alma ya da yük atma talimatlarının hangi amaçla verildiğinin belirlenmesi için kullanılan değişkendir.

Tarife: Elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin iletimi dağıtımı ve satışı ile bunlara dair hizmetlere ilişkin fiyatları, hükümleri ve şartları içeren düzenlemeleri.

Tedarikçi: Elektrik enerjisi ve kapasite sağlayan üretim şirketleri, otoprodüktörler, toptan satış şirketleri ve perakende satış lisansına sahip şirketlerine verilen genel isimdir.

TEDAŞ: Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi

TEİAŞ: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

Tekhat Şeması: Şebekenin belli bir kısmındaki bara, iletken, güç transformatörü ve kompanzasyon teçhizatı gibi elemanların bağlantısını gösteren tek faz diyagramı.

Tek Zamanlı Tarife: Günün tüm zamanlarında tüketilen elektrik enerjisi için tek fiyat uygulanan tarifedir.
Teklif Bölgesi: Sınırlarını oluşturan iletim sistemi bağlantı noktalarında, büyük çaplı iletim kısıtlarının beklendiği en küçük topolojik iletim sistemi bölgesine verilen isimdir.

Teminat seviyesi: Bir piyasa katılımcısının piyasa işletmecisine sunmuş olduğu teminat olarak kabul edilebilecek değerlerin toplam tutardır.

Tesis: Elektrik enerjisi üretimi, tüketimi, iletimi veya dağıtımı işlevlerini yerine getirmek üzere kurulan tesislere verilen isimdir.

TETAŞ: Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketi

Ticaret Sınırları: Teklif bölgeleri arasındaki teknik, güvenlik gibi nedenlerle kullanıma kapatılmış olan iletim kapasitesi dışında kalan, elektrik ticareti için saatlik olarak izin verilebilir maksimum iletim kapasitesi limitleridir.

Ticari İşlem Onayı: Piyasa işletmecisinin, her bir teklif bölgesi için NPTF’nin hesaplanmasını takiben, her bir piyasa katılımcısına yapmış olduğu ve ilgili piyasa katılımcısı için belirlenmiş olan alış-satış miktarlarını içerir bildirimlerdir.

Topraklama: Tesis ve/veya teçhizatın kesici ve ayırıcılar yardımı ile elektriğin her yönden kesilmesinin ardından iletkenlerin toprağa kısa devre edilerek geriliminin sıfırlanması.

Toptan Elektrik Piyasası: Elektrik enerjisi, kapasitesi ya da bunların türev ürünlerinin toptan alış-satışının gerçekleştirildiği; ikili anlaşmalar piyasası ya da piyasa ve/veya sistem işletmecisi tarafından organize edilen gün öncesi piyasası, dengeleme güç piyasası, yan hizmetler gibi elektrik piyasalarıdır.

Tüketici: Elektriği kendi ihtiyacı için alan serbest ve serbest olmayan tüketici.

Ulusal Yük Dağıtım Merkezi: TEİAŞ bünyesinde yer alan ve elektrik enerjisi arz ve talebinin gerçek zamanlı olarak dengelenmesinden sorumlu birim.

Uzlaştırma Dönemi: Uzlaştırma işlemleri için esas alınan zaman dilimleridir.

Uzlaştırma: Dengeleme mekanizmasından ve/veya enerji dengesizliğinden doğan alacak ve borç miktarlarının hesaplanması ve ilgili alacak-borç bildirimlerinin hazırlanması işlemlerdir.

Uzlaştırmaya Esas Elektrik Enerjisi Teslim Noktası: Çekiş ya da ihracat yapılan ve iletim sistemi kaybına maruz bir iletim sistemi bağlantı noktasıdır.

Ünite: Bağımsız olarak yük alabilen ve yük atabilen her bir üretim grubu kombine çevrim santralleri için her bir gaz türbin ve jeneratörü ile gaz türbin ve jeneratörüne bağlı çalışacak buhar türbin ve jeneratörünün payıdır.

Üretim Tesisi: Elektrik enerjisinin üretildiği tesislerdir.

Üretim: Enerji kaynaklarının, üretim tesislerinde elektrik enerjisine dönüştürülmesidir.

Verimlilik: Ölçülen istenen efektin, ölçülen girdi etektine oranı. Her ikiside aynı birimler kullanılarak ifade edilir.

Yan Hizmetler: Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğinde tanımlanan diğer hizmetlerdir.

Yatırım Maliyeti: Ekipman, inşaat, alan gibi bir tesisin kurulması için yapılması gereken maliyetler toplamı

Yoğunlaştırıcılı Kollektörler: Açıklıktan soğurucuya radyasyonu geçirirken, reflektörler ve lensler yardımıyla güneş ışınını yönlendirerek yoğunlaştıran kollektörler.

Yük Alma: Bir ünitenin sisteme elektrik enerjisi vermeye başladığı veya bu enerjiyi arttırdığı durum.

Yük Alma Talimatı: Dengeleme güç piyasasına katılan piyasa katılımcılarının yük almaları için ilgili piyasa katılımcılarına sistem işletmecisi ya da piyasa işletmecisi tarafından yapılan bildirimdir.

Yük Alma Teklif Fiyatı: Dengeleme güç piyasasına katılan piyasa katılımcılarının yük alma için talep ettikleri birim fiyatlardır.

Yük Alma Teklif Miktarı: Dengeleme güç piyasasına katılan piyasa katılımcılarının ilgili dengeleme biriminde yapmayı teklif ettiği üretim artış ya da tüketim azaltma miktarlardır.

Yük Alma Teklifi: Dengeleme güç piyasasına katılan piyasa katılımcılarının yük almak amacıyla teklif ettikleri, fiyat, miktar ve geçerli olduğu zaman gibi bilgileri içeren tekliflerdir.

Yük Alma: Bir dengeleme biriminin sistem işletmecisi tarafından verilen talimatlar doğrultusunda, üretimini artırarak ya da tüketimini azaltarak sisteme enerji satması durumudur.

Yük Atma: Bir ünitenin sisteme elektrik enerjisini kestiği veya bu enerjiyi azalttığı durum.

Yük Atma Talimatı: Dengeleme güç piyasasına katılan piyasa katılımcılarının yük atmaları için ilgili piyasa katılımcılarına sistem işletmecisi ya da piyasa işletmecisi tarafından yapılan bildirimlerdir.

Yük Atma Teklif Fiyatı: Dengeleme güç piyasasına katılan piyasa katılımcılarının yük atma için talep ettikleri birim fiyatlarıdır.

Yük Atma Teklif Miktarı: Dengeleme güç piyasasına katılan piyasa katılımcılarının ilgili dengeleme biriminde yapmayı teklif ettiği üretim azalması ya da tüketim artış miktarlarıdır.

Yük Atma Teklifi: Dengeleme güç piyasasına katılan piyasa katılımcılarının yük atmak amacıyla teklif ettikleri, fiyat, miktar ve geçerli olduğu zaman gibi bilgileri içeren tekliflerdir.

Yük Atma: Bir dengeleme biriminin sistem işletmecisi tarafından verilen talimatlar doğrultusunda, üretimini azaltarak ya da tüketimini artırarak sistemden enerji alması durumudur.